Şogi (Japon Satrancı) Nasıl Oynanır
Şogi (将棋), satranç ailesinin Japon üyesidir ve Japonya'da milyonlarca kişi tarafından oynanır. Satrançta olduğu gibi rakip şahı kıstırarak kazanırsın, ama her şeyi değiştiren bir kural vardır: alınan taşlar taraf değiştirir ve tahtaya geri konabilir. Taşlar oyundan hiç çıkmadığı için saldırılar sonuna kadar sürer. Şogide yeni misin? Önce 5×5 tahtada Küçük Şogi ile başla.
Tahta ve diziliş
- Karelerden oluşan 9×9 bir tahta. Taşlar karelerin içine konur. Her tarafın terfi bölgesi, kendisine en uzak üç sıradır (rakibe en yakın üç sıra).
- Her oyuncunun 20 taşı vardır: bir şah, bir kale, bir fil, iki altın general, iki gümüş general, iki at, iki mızrak ve dokuz piyon. İki ordu da aynı renktir; taşın sivri ucunun baktığı yön sahibini gösterir.
- Arka sıra şöyle dizilir: mızrak, at, gümüş, altın, şah, altın, gümüş, at, mızrak. Her oyuncunun kendi bakışından fil sol atın, kale sağ atın önünde durur. Dokuz piyon üçüncü sırayı doldurur.
- İlk hamleyi Sente (☗, kawu'da alttaki oyuncu) yapar; Gote (☖) karşılık verir.
Taşların hareketi
- Şah (玉/王): her yöne bir kare.
- Kale (飛): ileri, geri ya da yana istediği kadar düz.
- Fil (角): çapraz olarak istediği kadar.
- Altın general (金): düz olarak her yöne bir kare ya da çapraz ileri bir kare (altı kare; çapraz geri gidemez).
- Gümüş general (銀): ileri bir kare ya da dört çapraz yönden birine bir kare (beş kare; yana ve düz geri gidemez).
- At (桂): iki ileri ve bir yandaki iki kareden birine sıçrar. Sıçrayabilen tek taştır ve yalnızca ileri gider.
- Mızrak (香): yalnızca düz ileri, istediği kadar.
- Piyon (歩): düz ileri bir kare. Satrançtan farklı olarak alırken de düz ileri alır.
At dışında hiçbir taş başka bir taşın üzerinden geçemez. Rakip taşın bulunduğu kareye giderek onu alırsın.
Terfi
- Kale, fil, gümüş, at, mızrak ve piyon terfi bölgesine girerken, bölgenin içinde hareket ederken ya da bölgeden çıkarken terfi edebilir. Taş ters çevrilir ve üzerindeki karakter kırmızı olur.
- Ejder kral (龍, terfi etmiş kale): kale gibi hareket eder, ayrıca çapraz bir kare. Ejder at (馬, terfi etmiş fil): fil gibi hareket eder, ayrıca düz bir kare.
- Terfi etmiş gümüş (全), at (圭), mızrak (杏) ve piyon (と, tokin) tam olarak altın gibi hareket eder.
- Şah ve altın terfi etmez; terfi etmiş bir taş tahtadayken geri dönmez.
- Terfi yalnızca taş başka türlü bir daha hareket edemeyecekse zorunludur: son sıradaki piyon ya da mızrak, son iki sıradaki at. Diğer durumlarda kawu sana terfi etmek isteyip istemediğini sorar.
Taş alma ve taş koyma
- Alınan taş terfisiz olarak eline geçer (tahtanın yanında gösterilir) ve artık senindir.
- Sıran geldiğinde hamle yapmak yerine elindeki bir taşı herhangi bir boş kareye koyabilirsin. Taş terfi bölgesinde bile terfisiz girer ve sonraki bir hamlede terfi edebilir.
- Koyma kısıtlamaları:
- Piyon ve mızrak son sıraya, at da son iki sıraya konamaz.
- Nifu (二歩): aynı sütunda terfisiz iki piyonun olamaz. Tokin sayılmaz.
- Uchifuzume (打ち歩詰め): piyon koyarak anında mat verilemez. Piyonu oynatarak ya da başka bir taş koyarak mat vermek serbesttir.
Şah ve oyunun sonu
- Kendi şahını şah altında bırakan bir hamle asla yapamazsın.
- Mat kazandırır. Hiç yasal hamlesi kalmayan oyuncu da kaybeder (taş koyma varken bu neredeyse her zaman zaten mattır). Mat vermeyi çalışmak için tsume shogi çöz: her hamlenin şah olması gereken mat problemleri.
- Sennichite (tekrar): aynı pozisyon, eldeki taşlar ve hamle sırası da aynıyken dört kez oluşursa oyun berabere biter. İstisna: tekrar boyunca oyunculardan biri her hamlesinde şah çektiyse o oyuncu kaybeder.
- Çıkmaz (jishogi): iki şah da rakip kampa girmiş ve mat edilemiyorsa profesyoneller puan sayar. kawu işi basit tutar: 512 yarım hamleye (iki tarafın hamleleri toplamı) ulaşan oyun berabere sayılır.
Handikaplar
Handikaplı oyunda güçlü oyuncu taş eksiltir ve ilk hamleyi yapar. kawu'da bilgisayara fil ya da kale handikapı verebilirsin: bilgisayar o taş olmadan Gote ile oynar ve ilk hamleyi yapar, sen Sente ile oynarsın. İki kişilik modda aynı handikaplar taşı Gote'den eksiltir.
kawu'da oynamak
- Bir taşa, sonra vurgulanan bir kareye dokun. Koymak için elindeki bir taşa, sonra boş bir kareye dokun. Terfi isteğe bağlıysa bir kutu "Terfi et" ya da "Böyle kalsın" diye sorar (Escape hamleyi iptal eder).
- Tahta senin tarafından gösterilir; rakibin taşları sana bakar. Japon tahtalarında olduğu gibi sütunlar üst kenarda soldan sağa 9'dan 1'e, sıralar sağ kenarda yukarıdan aşağı 一'den 九'a numaralanır.
- Taşlar ayarı: yalnızca kanji ya da küçük hareket noktalı kanji (bir karelik her hamle için bir nokta, her kayma yönü için bir çizgi, atın sıçrayışları için halkalar). Türkçe sayfalar hareket noktalı taşlarla başlar.
- Türkçe sayfalarda hamle listesi Batı notasyonunu kullanır (P-7f, Bx2b+, S*5e; "+" terfi eder, "=" terfiyi reddeder); sıralar a'dan i'ye harflerle yazılır, a = 一, i = 九. Japonca ve Çince sayfalarda Japon notasyonu (7六歩(77)) kullanılır.
- İpucu, normal seviyedeki bilgisayarın seçimini gösterir. Bilgisayara karşı Geri al, senin hamleni ve onun cevabını geri alır. Üç bilgisayar seviyesi, istediğin taraf ya da aynı cihazda iki kişi.
Sıradaki: şogi stratejisi ya da Küçük Şogi ile ısın.
Sık sorulan sorular
Şogide ilk hamleyi kim yapar?
İlk hamleyi Sente (☗, çoğu zaman Siyah da denir) yapar. Handikaplı oyunda taş eksilten güçlü oyuncu Gote olur ve ilk hamleyi o yapar. kawu'da varsayılan olarak Sente ile oynarsın; ayarlardan Gote'yi de seçebilirsin.
Taş koyma (drop) nasıl işler?
Aldığın her taş terfisiz olarak eline geçer ve artık senindir. Daha sonraki herhangi bir sırada, tahtadaki bir taşı oynatmak yerine elindeki bir taşı rakibe dönük olarak herhangi bir boş kareye koyabilirsin. Konan taş konduğu anda terfi etmez ama sonraki bir hamlede terfi edebilir.
Piyonumu neden buraya koyamıyorum?
Üç piyon kuralı vardır: piyon son sıraya konamaz (bir daha hareket edemezdi), aynı sütunda terfisiz ikinci bir piyonun olamaz (nifu) ve anında mat veren bir piyon koyma yasaktır (uchifuzume). Aynı nedenle mızrak son sıraya, at da son iki sıraya konamaz.
Terfi zorunlu mu?
Genellikle hayır. En uzak üç sıraya giren, orada hareket eden ya da oradan çıkan taş terfi edebilir; kararı sen verirsin. Terfi yalnızca taş bir daha hiç hareket edemeyecekse zorunludur: son sıraya ulaşan piyon ya da mızrak, son iki sıradan birine ulaşan at.
Şogide pat var mı?
Pratikte yok: taş koyma sayesinde bir tarafın neredeyse her zaman bir hamlesi olur. Bir tarafın hiç yasal hamlesi kalmazsa o taraf kaybeder; kawu da böyle sayar.
Son güncelleme: 2026-10-31