Dama Nasıl Oynanır
Dama (İngilizcede checkers, İngiltere'de draughts), 8×8 bir tahtada iki kişiyle oynanan bir oyundur. Her oyuncu 12 taşla başlar; taşların hepsi koyu karelerdedir ve çapraz hareket eder. Bir rakip taşın üstünden atlayarak onu alırsın. Rakibinin bütün taşlarını alarak ya da onu yasal hamlesiz bırakarak kazanırsın. Bu sayfadaki kurallar, kawu'nun kullandığı standart Amerikan daması / İngiliz damasıdır. Taşların düz ilerlediği Türk damasından farklıdır.
Diziliş
- Tahtayı her oyuncunun sol alt köşesinde koyu bir kare olacak şekilde yerleştir.
- Her oyuncu 12 taşını kendine en yakın üç sıranın koyu karelerine dizer. Ortadaki iki sıra boş başlar.
- İlk hamleyi koyu taşlar yapar, sonra oyuncular sırayla oynar.
Oyuncular oyunları kaydetmek için koyu kareleri 1'den 32'ye kadar numaralar. Koyu'nun taşları 1–12'de, Açık'ınkiler 21–32'de başlar. Numaraları görmek için oyun ayarlarında "Kare numaralarını göster"i aç.
Hamle
Sıradan bir taş (düz taş) çapraz olarak bir kare ileri, boş bir koyu kareye gider. Taşlar asla açık karelere geçmez; düz taşlar asla yana ya da geriye gitmez.
Başlangıç pozisyonunda Koyu'nun tam yedi olası hamlesi vardır ve hepsi ön sıradandır.
Alma
Bir rakip taş taşlarından birinin çaprazında bitişik duruyorsa ve hemen arkasındaki kare boşsa, onun üstünden atlayıp o boş kareye inebilirsin. Üstünden atladığın taş alınır ve tahtadan kaldırılır. Düz taşlar yalnızca ileri alır.
Üç kural, almayı oyunun kalbi yapar:
- Almak zorunludur. Alabiliyorsan almak zorundasın. kawu'da yalnızca alabilen taşlar seçilebilir ve durum çubuğunda "Almak zorundasın" yazar.
- Hangi almayı yapacağını seçebilirsin. Birden fazla alma varsa, başka bir almadan daha az taş alan bir tanesi bile olsa istediğini seçebilirsin. (Uluslararası damada durum farklıdır; aşağıya bak.)
- Çoklu atlama tamamlanmalıdır. İndikten sonra aynı taş yeniden atlayabiliyorsa, gerekirse yön değiştirerek, atlayacak yer kalmayana kadar aynı hamlede atlamaya devam etmek zorundadır.
Dama çıkma
Bir düz taş karşı sıraya ulaştığında dama çıkar ve dama (kral) olur. Gerçek bir tahtada bunu, üstüne alınmış bir taşı koyarak gösterirsin; kawu'da taşın üstünde bir taç simgesi belirir.
- Dama her yöne çapraz olarak bir kare, ileri ya da geri gider.
- Dama ileri ve geri alır, yine her atlamada bir taş.
- Dama çıkmak hamleyi bitirir. Bir düz taş çoklu atlama sırasında karşı sıraya ulaşırsa, dama olarak yeniden atlayabilecek olsa bile orada durur.
Kazanma
Rakibin kendi sırasında şu durumdaysa kazanırsın:
- hiç taşı kalmamışsa ya da
- bütün taşları sıkıştığı için hiç yasal hamlesi yoksa.
Beraberlik
Oyun şu durumlarda berabere biter:
- aynı pozisyon aynı oyuncu hamle sırasındayken üç kez oluşursa,
- taş alınmadan ve hiçbir düz taş oynamadan her oyuncu 40 hamle (toplam 80 hamle) yaparsa ya da
- iki oyuncu da anlaşırsa. kawu'da bilgisayara beraberlik teklif edebilirsin. Pozisyon eşitse ya da kendisi gerideyse kabul eder.
Notasyon
Hamleler kare numaralarıyla yazılır. 11-15, bir taşın 11'den 15'e gittiği anlamına gelir; 15x24 ise 15'ten 24'e bir almadır. Çoklu atlamada iniş yapılan her kare yazılır: 10x19x26.
Dünyadaki çeşitleri
| Çeşit | Tahta | Amerikan damasından başlıca farkları |
|---|---|---|
| Uluslararası dama | 10×10, her oyuncuya 20 taş | Düz taşlar geriye alır; damalar istediği kadar "uçar"; en fazla taşı alan almayı yapmak zorunludur |
| Pool checkers (ABD) | 8×8 | Düz taşlar geriye alır; uçan damalar; alma seçimi serbest |
| Rus daması | 8×8 | Düz taşlar geriye alır; uçan damalar; atlama ortasında dama çıkan taş dama olarak atlamaya devam eder |
| İtalyan daması | 8×8 | Düz taşlar damaları alamaz; hangi almanın yapılacağına dair ayrıntılı kurallar |
| Türk daması | 8×8, her oyuncuya 16 taş | Taşlar çapraz değil düz (yatay ve dikey) gider |
Uluslararası dama, kawu'ya gelmesi en olası sonraki çeşittir.
Çin daması ile karıştırma. Çin daması, yıldız biçimli bir tahtada bilyelerle oynanan bambaşka bir oyundur. Bu damayla bir ilgisi yoktur.
Sık sorulan sorular
Damada almak zorunlu mu?
Evet. Taşlarından herhangi biri alabiliyorsa normal bir hamle yerine alma yapmak zorundasın. Birden fazla alma mümkünse istediğini seçebilirsin; en çok taşı alanı seçmek zorunda değilsin.
Düz taş geriye doğru atlayabilir mi?
Hayır, Amerikan damasında atlayamaz. Düz taşlar yalnızca ileri gider ve yalnızca ileri alır. Damalar hem ileri hem geri gider ve alır.
Dama birden fazla kare gidebilir mi?
Hayır. Amerikan damasında dama her yöne çapraz olarak bir kare gider ve bitişiğindeki tek bir taşın üstünden atlayarak alır. Uzun mesafe giden "uçan" damalar uluslararası damaya ve bazı başka çeşitlere aittir.
Taşım çoklu atlama sırasında dama çıkarsa atlamaya devam edebilir mi?
Hayır. Bir taş karşı sıraya ulaşıp dama olduğunda hamle hemen biter. Yeni gücünü bir sonraki hamlede kullanabilir.
Damada ilk hamleyi kim yapar?
İlk hamleyi koyu taşlar yapar. kawu'da varsayılan olarak Koyu taşlarla oynarsın; ayarlardan Açık'ı seçebilirsin.
Bir dama oyunu nasıl berabere biter?
Aynı pozisyon aynı oyuncu hamle sırasındayken üçüncü kez ortaya çıktığında, her oyuncu taş almadan ve düz taş oynatmadan 40'ar hamle yaptığında ya da iki oyuncu da anlaştığında.
Son güncelleme: 2026-10-17